De abdij Tre Fontane aan de Via Laurentina.
Copyr. Emil M. Engel Vienna.
De hoofdstad van het moderne Italië is ook nog tegenwoordig zeer in ’t oog vallend de pauselijke residentie, de hoofdstad vande katholieke wereld. De werken van het “derde Rome” hebben die van het tweede, het pauselijke, nog niet in de schaduw kunnenstellen. Dit bewijzen ons de 400 kerken, de talrijke kloosters en geestelijke instellingen, de veelvuldige geestelijke kleederdrachten,de kerkelijke feesten, de scharen pelgrims, de drukke propaganda der katholieke vereenigingen, de pers en ’t Vaticaan metal wat erbij behoort.
De clericale partij, die graag aan kerkelijke denkbeelden en aan de belangen van ’t geloof den voorrang ziet gegeven en dievoor een deel ook nog altijd strijdt voor het herstel van den paus in zijn wereldlijk gezag, heeft zich van den slag, haartoegebracht door den opbloei van het nationaal gevoel, door de eenheid van Italië en zijn overgang tot een modernen staatvrij snel hersteld; spoedig na 1870 begonnen haar invloed en haar macht alweer grooter te worden. In Rome is zij sterk genoeg,om bij gemeenteraadsverkiezingen gemiddeld een derde der mandaten voor zich te winnen. Aan parlementsverkiezingen neemt zijgeen deel, zoo wil het ’t Vaticaan.
Intusschen meene men niet, dat men in de uitgebreide kringen, die de kerkelijke voorschriften volgen, in de menigten, dieopgaan naar de kerkfeesten, die aan processies deelnemen, iets offeren voor kerkelijke doeleinden, of in de gezinnen, diehun kinderen toevertrouwen aan kloosters- of nonnenscholen, alleen aanhangers heeft te zien van de clericale of misschienzelfs van de ultramontaansche partij. In Rome is, evenals in geheel Italië, gemakkelijk het probleem opgelost, hoe men tegelijkin politiek opzicht trouw kan zijn aan den Staat en zich nationaal of liberaal kan noemen, en toch in kerkelijk opzicht geloovig,aan het dogma gehecht en priestervriend kan zijn, ’t geen niet uitsluit, dat ook groote menigten beschaafden tot de vrijdenkersbehooren en niets met de kerk hebben uit te staan, terwijl nog grooter het aantal is van hen, die in een uiterlijken en formeelendienst genoeg meenen te doen.
Al die kringen worden echter even goed als de niet-katholieke vreemdelingen door de roomsche kerkelijke feesten aangelokt,zoodat men de volte in de kerken op feestdagen niet geheel op rekening mag stellen van Rome’s godsdienstzin. Hoewel de grootekerkfeesten tegenwoordig niet meer met die pracht en luister worden gevierd, die hen vóór 1870 tot wereldberoemde schouwspelenmaakten en die vooral in de [42]Paaschweek de prijzen van de kamers deed omhooggaan, toch oefenen zij ook nu nog en terecht groote aantrekking uit en stellenden vreemdeling in staat, een blik te slaan op de middelen, waarmee de katholieke kerk gemoed en